Hoe water zuiveren tijdens het hiken?

Water drinken is levensnoodzakelijk. En zeker tijdens het hiken is het belangrijk om steeds voldoende gehydrateerd te blijven. Maar hoe garanderen we op onze avonturen dat het water dat we drinken wel veilig is? Er zijn tegenwoordig zoveel waterzuiveringssystemen op de markt dat je bijna de bomen door het bos niet meer ziet. Maar geen paniek. Ik stelde voor jou een handig lijstje op met de tien belangrijkste waterzuiveringstechnieken, waardoor jij nooit meer dorst hoeft te lijden op jouw tochten. Schol!

 

Waarom water zuiveren?

Iedereen weet dat je ziek kan worden van vervuild water. Maar wat is het dan precies in dat vieze water dat ons zo beroerd doet voelen?

We kunnen de ziekmakers in water onderverdelen in drie groepen:

  • Virussen: Virussen planten zich voort via levende organismen. Virusinfecties zijn niet te behandelen via antibiotica. Virussen kunnen onder meer diarree veroorzaken, maar ook Hepatitis A en B.
  • Bacteriën: Er bestaan bacteriën die nooit problematisch zijn. Sommigen zijn zelfs nuttig. Maar anderen kunnen de mens ziek maken. Bacteriën in vervuild water kunnen je opzadelen met onder anderen cholera en buiktyfus.
  • Protozoa: Protozoa is een moeilijk woord dat van het Griekse “próta zóa” afgeleid is en zoveel als “oerdiertjes” betekent. Het zijn eencellige micro-organismen die allerlei darmziektes kunnen veroorzaken.

 

Wat je vooral niet mag doen!

Voor we stilstaan bij de diverse waterzuiveringsmethodes en -systemen, is het belangrijk om te benoemen wat je vooral niet mag doen wanneer je dorst hebt:

  • Urine drinken: urine bevat schadelijke stoffen en zout, waardoor je nog meer dorst zal krijgen
  • Bloed drinken: naast zout, kan bloed ook mogelijke ziektes bevatten
  • Zeewater drinken: het hoge zoutgehalte in zeewater zal de uitdroging enkel verergeren
  • Alcohol drinken: alcohol verergert de uitdroging, maar daarnaast zal het ook je beoordelingsvermogen beïnvloeden wat in een survivalsituatie nefast kan zijn

 

Waterzuiveringsmethodes

Zo, nu we dat uit de weg hebben is het tijd om de diverse waterzuiveringsmethodes en -systemen uit de doeken te doen. Ik heb er in totaal tien voor je op een rijtje gezet.

1.Koken

2.Verzadigde jodiumoplossing

3.Chloor

4.Zilverionen

5.Waterzuiveringstabletten

6.Uv-straling

7.Draagbare waterfilter pompsysteem

8.Waterfles met filter

9.Mini waterfilters

10.Schuimfilters

 

1.      Koken

De meest voor de hand liggende methode om water te zuiveren is het eenvoudigweg te koken. Het grootste voordeel is dat je geen extra materiaal (lees: gewicht) mee hoeft te nemen, want het gasbrandertje en de kookpot zitten toch al in je rugzak.

Het koken van water om het te zuiveren is behoorlijk doeltreffend. Door het water vijf minuten al roerend te laten doorkoken, kan je er gerust in zijn dat alle mogelijke micro-organismen het loodje gelegd hebben en je niet meer ziek kunnen maken.

Cooking during our Mare a Mare Nord adventure on the isle of Corsica

Troebel water blijft helaas wel troebel. Daarom kan je overwegen om het eerst te filteren doorheen bijvoorbeeld een zuivere zakdoek of een zuiver kledingstuk zoals een t-shirt of een sok.

Een nadeel is dat het vrij tijdrovend is. Wanneer je onderweg een riviertje passeert, vraagt het best wat moeite om je kookgerief uit te pakken en het water te koken. Daarnaast zal je nog wat extra geduld moeten uitoefenen om het water af te laten koelen, als je snakt naar een heerlijke slok fris water.

Voordelen Nadelen
Geen extra gewicht Brandstof of houtvuurnodig
Goedkoop Lange afkoeltijd
Eenvoudig in gebruik Troebel water blijft troebel
  Tijdrovend

Onze geadviseerde producten:

 

2.      Verzadigde jodiumoplossing

Jodium is een super krachtig product. Het maakt korte metten met virussen, bacteriën en ziektekiemen. Ook de meeste parasieten worden vernietigd door jodium. Het recept is eenvoudig:

  • Meng 8g jodiumkristallen met 30ml water. 
  • Schud goed en laat een uur inwerken.
  • Meng 15ml van deze jodiumoplossing (zonder de kristallen, want deze zijn schadelijk!) met 1 liter water.
  • Schud nog een keer en laat een kwartiertje staan.
  • Klaar!

Jodiumkristallen zijn niet steeds gemakkelijk te verkrijgen. Sommige buitensportzaken bieden ze aan. In plaats van kristallen, kan je ook jodiumtinctuur of 2% jodiumoplossing gebruiken. Dit is verkrijgbaar bij de apotheek en wordt gebruikt voor het ontsmetten van wonden. In dit geval voeg je 0,4mg jodiumoplossing toe aan 1 liter water om het te zuiveren.

Sinds enkele jaren is het echter duidelijk geworden dat sommige bacteriën de jodiumoplossing te slim af zijn. Het is met name de bacterie cryptosporidium die zich niet laat wegjagen door enkele druppels jodium. Sterven zal je niet van deze bacterie, maar hij kan je wel behoorlijk ziek maken.

Voordelen Nadelen 
Goedkoop Kant en klare jodiumoplossing is niet te verkrijgen
Zeer doeltreffend Jodiumkristallen zijn moeilijk verkrijgbaar
Weinig jodium nodig om een grote hoeveelheid water te zuiveren Jodiumkristallen zelf mogen niet ingeslikt worden, want ze zijn schadelijk voor de gezondheid
Relatief snel drinkbaar (15 min) Langdurig gebruik kan schadelijkzijn voor de schildklier
  Schadelijk voor zwangere vrouwen en mensen met een schildklierafwijking
  Bijsmaak
  Troebel water blijft troebel
  Jodium-resistente bacteriën

 

3.      Chloor

Chloor is een veelgebruikt middel om water te zuiveren. Het is iets minder doeltreffend dan jodium, omdat het geen effect heeft op parasieten. Chloor is wel geschikt om water te zuiveren van virussen en bacteriën.

Het is als waterdesinfectiemiddel zowel in tabletvorm (zie verder: “waterzuiveringstabletten”) als in vloeibare vorm te verkrijgen in vrijwel alle buitensportzaken.

De meest verkochte vloeibare vorm luistert naar de naam Hadex. Het is een ideaal middeltje om dubieus drinkwater uit putten en bronnen bacteriologisch betrouwbaar te maken. Hadex bestaat uit de juiste chlooroplossing. De werkzame stof is natriumhypochloriet. Door het toevoegen van 1 druppel op een glas water (0,2 liter) is het veilig om te drinken. Je moet het product een half uurtje laten inwerken.

Om zeker te zijn dat de volledige drie-eenheid van protozoa, bacteriën en virussen geïnactiveerd wordt, adviseert men om Hadex te gebruiken in combinatie met een filter. De filter gaat eerst de strijd aan met de protozoa en bacteriën, waarna de chlooroplossing de eventuele achtergebleven virussen in het gefilterde water uitschakelt.

Doordat chloor vluchtig is, zal de smaak ervan grotendeels vervliegen als je het water een tijdje laat staan. Maar er zijn ook tabletten op de markt die de smaak er gemakkelijk uit kunnen halen. 

Voordelen Nadelen
Licht Bijsmaak
Eenvoudig in gebruik Langdurig gebruik kan schadelijk zijn voor de schildklier
Goedkoop Niet direct drinkbaar (30 min)
Vermindert troebelheid in water Vloeibare chloor is maar beperkt houdbaar
  Chloor veroorzaakt roest van metalen voorwerpen
  Advies is om te gebruiken in combinatie met een filter

Onze geadviseerde producten:

 

4.      Zilverionen

Het is niet al goud wat blinkt. Daarom is het wellicht zilver dat het meest doeltreffend is als het op zuiveren van water aankomt. Zelfs de Grieken en Romeinen wisten dit eeuwen geleden al, want zij gebruikten zilveren kruiken voor het bewaren van water en melk.

Er zijn wel meerdere zware metalen die een remmend effect hebben op bacteriën, maar het is met name zilver die de sterkste antimicrobiële werking heeft. De zilverionen zorgen voor een verstoring van de werking van enzymen, waardoor de processen in de cellen in de war gestuurd worden en ze uiteindelijk zullen sterven.

Eén van de belangrijkste voordelen van zilverionen is dat ze lang in het water blijven. Water dat op deze manier gezuiverd is, blijft tot wel zes maanden drinkbaar en wordt zelfs beschermd tegen herbesmetting. Behandeling met zilverionen houdt het water lange tijd vrij van bacteriën, algen en geuren.

De afdodingssnelheid van zilverionen is niet zo hoog als deze van ozon of uv. Maar het effect is dan weer beter, omdat het niet enkel plaatselijk effectief is zoals dat bij uv het geval is. Sommige micro-organismen kunnen een resistentie opbouwen tegen zilverionen.

Troebel water kan het effect van de zilverionen verzwakken. Daarom wordt geadviseerd om in geval van troebel water de zilverionenbehandeling te combineren met een microfilter.

Voordelen Nadelen
Licht Sommige micro-organismen kunnen een resistentie opbouwen tegen zilverionen
Eenvoudig in gebruik Niet meteen drinkbaar (2 uur)
Geen bijsmaak Niet bruikbaar in troebel water
Langdurige desinfectie (6 maanden) Lichaamseigen bacteriën kunnen eveneens gedood worden

Onze geadviseerde producten:

 

5.      Waterzuiveringstabletten

Met de productie van waterzuiveringstabletten heeft men de zuiverende werking van chloor gecombineerd met die van zilverionen. Het lijkt erop dat men met waterzuiveringstabletten een heus “winning team” gecreëerd heeft, waarbij de voordelen van beide zuiveringsmethodes in één klein pilletje samengebracht zijn. Er zijn ook vloeibare varianten op de markt.

Met één tablet kan je een liter water zuiveren. Het is belangrijk om goed te schudden, zodat een optimale werking gegarandeerd kan worden. De inwerkingstijd neemt een half uurtje in beslag. In geval van erg koud water, wordt geadviseerd om twee uur inwerkingstijd in acht te nemen.  

Voordelen Nadelen
Licht Bijsmaak
Eenvoudig in gebruik Haalt geen chemicaliën uit het water
Langdurige desinfectie (6 maanden) Langdurig gebruik kan schadelijk zijn voor de schildklier
  Niet meteen drinkbaar (30 min)
  Niet bruikbaar in troebel water
  Haalt slechte geuren en/of smaken niet uit het water

Onze geadviseerde producten:

 

6.      Uv-straling

Als je water gaat zuiveren door middel van uv-straling, ga je het eigenlijk pasteuriseren. Dankzij de uv-straling ga je het DNA van de micro-organismen zodanig in de war sturen, dat ze niet meer schadelijk zijn voor je gezondheid. Tijdens dit pasteurisatieproces worden met andere woorden niet alle micro-organismen gedood, maar ze worden wel terug gebracht tot een veilig niveau. Niet minder dan 99,9% van alle bacteriën, virussen en protozoa worden door de uv-straling de kop ingedrukt.

Photo by Katadyn

Het filteren met een Steripen is erg eenvoudig:

  • Plaats de lamp van de Steripen in je waterfles en activeer het toestelletje.
  • Roer met de Steripen doorheen het water tot de lamp dooft.
  • Klaar!

De lamp gaat automatisch uit wanneer alle schadelijke stoffen in het water weg zijn. Wanneer het rode LED lichtje naar groen verandert, weet je dat het water veilig is om te drinken.

Het wordt aangeraden om het water voor te filteren. Zeker wanneer het water troebel is, hebben de uv-stralen veel meer moeite om tot bij de micro-organismen te geraken. De Steripen wordt dan ook samen met een voorfilter geleverd.

Voordelen Nadelen
Eenvoudig in gebruik Duur
Te gebruiken in vrijwel elk type fles Werkt op batterijen
Lichtindicatie geeft aan of het water veilig is Voorfilteren wordt aangeraden

Onze geadviseerde producten:

 

7.      Draagbare waterfilter pompsysteem

Er zijn drie soorten waterfiltersystemen te onderscheiden:

  • Keramische filter of glasvezelfilter: De microfiltratie haalt grove en kleine partikels uit het water, waaronder ook bacteriën en sommige virussen. Dit type filter wordt voornamelijk gebruikt bij stilstaand water of bij stromend oppervlaktewater.
  • Filter met zilverionen: Dit type filter heeft een sterke antimicrobiële werking. Maar naast de vernietiging van bacteriën, zorgt deze filter ook voor een langdurige houdbaarheid van het water door de aanwezigheid van zilverionen (zie eerder: “zilverionen).
  • Filter met actieve kool: De actieve kool in dit type waterfilter verwijdert eventuele chemische verontreiniging via industrie of landbouw uit het drinkwater. 
Photo by Katadyn
Voordelen Nadelen
Verwijdert troebelheid uit het water Duur
Moeiteloos grote hoeveelheden water zuiveren Gewicht
  Reiniging filtersysteem

Onze geadviseerde producten: 

 

8.      Waterfles met filter

Er bestaan waterfiltersystemen die rechtstreeks op je waterfles bevestigd zijn. Dit specifieke design is meteen ook wat dit systeem zo krachtig maakt. Een waterfles moet je sowieso meenemen tijdens je tocht. Waarom dan niet meteen voor een fles kiezen, waarin een filter geïntegreerd is? Je vult simpelweg de fles met het verontreinigde water en zuigt het gezuiverde water via het mondstuk op. Eenvoudiger kan bijna niet.

Daarnaast is het ook nog eens erg doeltreffend: 99,9% van alle bacteriën en protozoa maken geen schijn van kans tegen deze waterfilter. Hoewel de filter niet op alle flessen past, is hij toch zodanig ontworpen dat hij geschikt is voor de meest gangbare modellen. Daarnaast is hij ook aansluitbaar op een waterzaksysteem. Dat is met name zo voor de filter van het merk Sawyer. Met de Katadyn BeFree filter zal je wat meer moeite hebben om een passende fles te vinden.

Photo by Sawyer

Het aantal liter water dat je met dit type filter kan zuiveren krijg je in je hele leven niet opgedronken. Met andere woorden, deze filter gaat een leven lang mee. In theorie dan toch. Want eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er na verloop van tijd partikels in de filter achter blijven, waardoor het volume op te zuigen water steeds kleiner wordt. Zelfs na het reinigen van de filter blijft dit probleem bestaan.

Maar eigenlijk zijn er niets dan voordelen aan dit type waterfilter: hij is erg licht, het gezuiverde water heeft geen bijsmaak, het systeem is bijzonder eenvoudig in gebruik, de filter kan gemakkelijk zuiver gemaakt worden en in principe eindeloos hergebruikt worden. Maar wellicht het allergrootste voordeel aan dit systeem is dat je het gezuiverde water meteen kan drinken. Geen inwerktijd of pomptijd nodig. Gewoon vullen en drinken. Héérlijk.

Voordelen Nadelen
Verwijdert troebelheid uit het water Filter past niet op alle flestypes
Geen bijsmaak Niet bruikbaar op flessen uit hard materiaal
Licht Neutraliseert geen virussen
Eenvoudig in gebruik Verwijdert geen chemicaliën
Meteen drinkbaar  
Levenslange bruikbaarheid (in theorie)  

Onze geadviseerde producten:

 

9.      Mini waterfilters

De mini waterfilter is eigenlijk het kleine broertje van de waterfles met filter. Het filtersysteem dat in die waterfles geïntegreerd is, is ook apart verkrijgbaar in de vorm van deze mini waterfilter.

Photo by Sawyer

Er zijn twee manieren waarop je deze mini waterfilter kan gebruiken:

  • Je vult het bijgeleverde perszakje met het vervuilde water, schroeft de minifilter erop en je perst het water er met de hand uit in een ander recipiënt.
  • Je schroeft de waterfilter op een waterzak of een fles en drinkt het vervuilde water rechtstreeks via de filter op.

Het water uit het perszakje duwen vergt een beetje kracht, maar het werkt best vlot. Wanneer je voor optie twee kiest moet je er rekening mee houden dat deze minifilter enkel bruikbaar is op flessen die vervaardigd zijn uit zacht plastic, die vacuüm kunnen trekken.

Voordelen Nadelen
Verwijdert troebelheid uit het water Filter past niet op alle flestypes
Geen bijsmaak Niet bruikbaar op flessen uit hard materiaal
Super lichtgewicht Neutraliseert geen virussen
Eenvoudig in gebruik Verwijdert geen chemicaliën
Meteen drinkbaar  
Levenslange bruikbaarheid (in theorie)  

Onze geadviseerde producten:

 

10.  Schuimfilters

Een flexibele siliconenfles in combinatie met een bijna magische schuimfilter zorgt ervoor dat vrijwel alle verontreinigingen in zoet water verwijderd worden en dat tegelijkertijd ook de smaak en de geur verbeteren. Het systeem maakt gebruik van zogenaamde absorptiefiltratie, waarbij de moleculen hechten aan het oppervlak van het schuimmembraan.

Sawyer produceert deze flessen in drie modellen: de S1, S2 en S3. De S1 kan gezien worden als het basismodel en kan 1600 keer gebruikt worden. De S2 kan alles wat de S1 kan, maar haalt ook de virussen uit het water. Hij houdt het 800 keer vol. De S3 is de top of the bill en verwijdert naast virussen ook zware metalen uit het verontreinigde water. Je kan er tot 400 keer van drinken.

Photo by Sawyer

Het gebruik van de schuimfilterflessen is eenvoudig. Je kan zuiver water drinken in slechts enkele stappen:

  • Vul de fles met verontreinigd water en schroef de filter erop.
  • Knijp in alternerende bewegingen tien seconden lang in de siliconenfles, zodat het water doorheen de schuimfilter geduwd wordt.
  • Klaar!

Je kan rechtstreeks van de fles drinken of giet het zuivere water over in een ander recipiënt.

Voordelen Nadelen
Verwijdert troebelheid uit het water Enkel bruikbaar met de bijgeleverde fles
Geen bijsmaak Relatief korte levensduur (type S3)
Eenvoudig in gebruik Gewicht
Meteen drinkbaar  
Neutraliseert virussen (S2 en S3)  
Verwijdert chemicaliën (S3)  

Onze geadviseerde producten:

 

Conclusie

In onderstaande tabel vatten we even alle plus- en minpunten per techniek voor je samen.

*Gehanteerde types in dit overzicht:

Je merkt het, er is wel meer dan één efficiënte waterzuiveringstechniek op de markt. Maar allemaal hebben ze hun eigen voor- en nadelen. Wil je op veilig spelen, kan je ervoor kiezen om meerdere technieken te combineren, al zal zich dat hoogst waarschijnlijk vertalen in extra rugzakgewicht.

Het mag duidelijk zijn dat op het vlak van waterzuiveringssystemen de techniek zeker en vast nog niet stilstaat. Met haar vrij recent ontwikkelde schuimfilter daagt Sawyer in elk geval al haar concurrenten binnen de waterzuiveringsindustrie uit. Iets wat we alleen maar kunnen aanmoedigen. Wij kijken alvast halsreikend uit naar het antwoord dat de concurrentie op korte termijn ongetwijfeld zal bieden.

Follow us on social media

Sharing is caring!

1 thought on “Hoe water zuiveren tijdens het hiken?”

  1. Pingback: The Red Sea Mountain Trail: Egyptes eerste langeafstandswandelpad op het vasteland - A Hiker's Tale

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *